Shloka 743
ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana
River-of-Saṃsāra Metaphor
कि कत्थसे मां कि च त्वं कालेन निरपत्रप: । इन्द्र! हम कैसे हैं
kiṁ katthase māṁ kiṁ ca tvaṁ kālena nirapatrapaḥ | indra! vayaṁ kīdṛśāḥ sma iti tvam eva suṣṭhu jānāsi | vāsava! ahaṁ tvāṁ bhṛśaṁ jānāmi; tathāpi tvaṁ lajjāṁ tilāñjaliṁ dattvā mama purato vṛthā ātmaślāghāṁ kim iti karoṣi | vastutaḥ kāla eva etat sarvaṁ kārayati |
Bhishma nói: “Sao ngươi lại khoe khoang trước mặt ta? Và sao ngươi—vô liêm sỉ dưới sức thúc bách của Thời gian—lại nói năng như thế? Hỡi Indra, ngươi biết rõ chúng ta là hạng người thế nào. Hỡi Vasava, ta cũng hiểu ngươi tường tận; vậy mà ngươi ném bỏ sự khiêm thẹn, buông lời tự tán dương vô ích trước mặt ta. Thật ra, chính Thời gian mà thôi khiến mọi điều ấy xảy ra.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Pride and self-glorification are ethically hollow; one should retain modesty and recognize that outcomes are often driven by Kāla (Time/fate), not merely personal prowess.
Bhishma rebukes Indra for boasting. He reminds Indra that both know each other’s true nature and that Indra’s shameless self-praise is pointless, because the larger force of Time is what is bringing events to pass.