Shloka 22
Śakra–Namuci-saṃvāda: Śoka-nivāraṇa and Daiva-vicāra
Indra and Namuci on grief, composure, and inevitability
वाक् च शब्दविशेषार्थमिति पज्चान्वितं विदु: । एवमेकादशैतानि बुद्धया55शु विसृजेन्मन:
vāk ca śabdaviśeṣārtham iti pañcānvitaṃ viduḥ | evam ekādaśaitāni buddhyāśu visṛjen manaḥ ||
Bhīṣma nói: Lời nói tồn tại nhằm mục đích đặc thù là phát âm thanh và những sai biệt của âm thanh; vì thế năm căn của hành động được hiểu là gắn liền với năm đối tượng tương ứng của chúng. Như vậy, tâm—cùng với mười một năng lực—phải mau chóng, nhờ trí (buddhi) phân biệt, mà buông bỏ các đối tượng của mình, quay khỏi sự dính mắc giác quan để hướng về sự chế ngự nội tâm.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
That the faculties (including speech and the other senses) are oriented toward their objects, but one should, using buddhi (discriminative intellect), promptly abandon attachment to those objects—practicing indriya-nigraha (sense-restraint) and inner renunciation.
In Śānti Parva’s instruction on dharma and liberation, Bhīṣma continues his philosophical exposition to Yudhiṣṭhira, explaining the functional relation between faculties and their objects and urging disciplined withdrawal from sense-objects through discernment.