Shloka 15
Śakra–Namuci-saṃvāda: Śoka-nivāraṇa and Daiva-vicāra
Indra and Namuci on grief, composure, and inevitability
Devanagari script
अनात्मेति च यद् दृष्टं तेनाहं न ममेत्यपि । वर्तते किमधिष्ठानात् प्रसक्ता दुः:खसंसृति:
Translation
Trái lại, người đã thấy rõ rằng cảnh giới hiện bày này là vô ngã, thì sống với “không phải ta” và “không phải của ta”. Như vậy, dòng luân chuyển của khổ đau còn có thể bám vào đâu mà khởi lên? Nền tảng nào còn lại cho những nỗi khổ ấy?
Word by Word
अनात्माnon-self
अनात्मा:
Karma
TypeNoun
Rootअनात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
यत्which (that which)
यत्:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative, Singular
दृष्टम्seen/realized
दृष्टम्:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त (past passive participle), Neuter, Nominative, Singular
तेनby that/therefore
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
अहम्"I" (ego-notion)
अहम्:
TypePronoun
Rootअहम्
Form—, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
मम"my/mine"
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
वर्ततेarises/occurs/continues
वर्तते:
TypeVerb
Rootवृत्
FormLat (present), Atmanepada, Third, Singular
किम्what?
किम्:
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Nominative, Singular
अधिष्ठानात्from a basis/support
अधिष्ठानात्:
Apadana
TypeNoun
Rootअधिष्ठान
FormNeuter, Ablative, Singular
प्रसक्ताattached/ensnared; having arisen (as clinging)
प्रसक्ता:
TypeVerb
Rootप्रसञ्ज्
Formक्त (past passive participle, used adjectivally), Feminine, Nominative, Singular
दुःख-संसृतिःcycle/stream of suffering (painful transmigration)
दुःख-संसृतिः:
Karta
TypeNoun
Rootदुःख + संसृति
FormFeminine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes