Shloka 37
Śrī–Indra–Bali Saṃvāda: The Departure and Fourfold Placement of Lakṣmī
अपि हायमिहैवान्यै: प्राक् कृतैर्द:खितो भवेत् । सुखितो दुःखितो वापि दृश्यादृश्यविनिर्णय:
api hāyam ihaivānyaiḥ prāk kṛtair duḥkhito bhavet | sukhito duḥkhito vāpi dṛśyādṛśya-vinirṇayaḥ ||
Bhīṣma nói: “Nếu đúng như vậy—nghĩa là kẻ hành động không phải là kẻ về sau thọ nhận quả báo—thì ngay trong đời này, một người có thể chịu khổ bởi nghiệp ác do kẻ khác đã làm trước đó, hoặc được vui hay bị khổ bởi hành vi của người khác. Khi ấy, chính sự phân biệt giữa ‘cái thấy’ và ‘cái không thấy’ cũng sụp đổ: điều đã thấy ở khoảnh khắc trước trở thành không thấy ở khoảnh khắc này, và điều trước kia không thấy lại hiện ra như thấy bây giờ.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma argues that if the doer of an action and the experiencer of its fruit were different, moral causality would break down: anyone could suffer or enjoy due to others’ deeds, and the coherent determination of ‘seen’ versus ‘unseen’ (manifest vs. unmanifest) would become unstable.
In the Śānti Parva’s philosophical instruction, Bhīṣma is addressing a doctrinal objection about karma—whether the agent at the time of action is the same as the one who later experiences the result—and he refutes the view by showing its unacceptable consequences for ethical accountability and epistemic distinctions.