Shloka 13
Prahlāda–Indra Saṃvāda: Kartṛtva (Agency) and Svabhāva (Nature) in the Causation of Karma
रजोभूतैर्हि करणै: कर्मणि प्रतिपद्यते । स दु:खं प्राप्प लोकेडस्मिन् नरकायोपपद्यते | तस्मान्मनोवाक्शरीरैराचरेद् धैर्यमात्मन:
rajobhūtair hi karaṇaiḥ karmaṇi pratipadyate | sa duḥkhaṃ prāpya loke 'smin narakāyopapadyate | tasmān manovākśarīrair ācaret dhairyam ātmanaḥ |
Bhīṣma nói: “Khi các căn bị thúc đẩy bởi tính rajas, con người bị đẩy vào những hành động nhằm hưởng thụ dục lạc. Gặt lấy khổ đau ngay trong đời này, rốt cuộc người ấy trở nên đáng rơi vào địa ngục. Vì vậy, bằng tâm, lời nói và thân, hãy thực hành những điều đem lại cho mình sự vững chãi và tự chế.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Actions driven by rajas (passionate, restless desire) lead first to suffering in this life and ultimately to a hellish destiny; therefore one should discipline conduct through mind, speech, and body to cultivate dhairya—steadiness and self-control.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and right conduct, Bhishma continues advising the listener about the moral psychology of the guṇas: how rajas impels sense-oriented action and how restraint across thought, speech, and bodily behavior is the remedy.