Shloka 12
Vimokṣa-niścaya: Pañcaśikha’s Analysis of Aggregates, Guṇas, and Tyāga (मोक्षनिर्णयः)
मधु तैलं पय: सर्पिर्मासानि लवणं गुड: । धान्यानि फलमूलानि मृद्विकारा: सहाम्भसा,मधु, तेल, दूध, घी, मांस, लवण, गुड़, धान्य, फल-मूल और जल--ये सभी पृथ्वीके ही विकार हैं
madhu tailaṃ payaḥ sarpir māṃsāni lavaṇaṃ guḍaḥ | dhānyāni phalamūlāni mṛdvikārāḥ sahāmbhasā ||
Bhīṣma nói: Mật ong, dầu, sữa, bơ ghee, thịt, muối, đường thốt nốt, ngũ cốc, trái cây và rễ củ, cùng cả nước nữa—tất thảy đều là những biến hóa của đất. Lời dạy này nhấn mạnh rằng điều con người quý chuộng như dưỡng nuôi và của cải rốt cuộc cũng đặt nền trên vật chất; vì thế cần có sự phân biệt và tiết chế, chớ đắm chấp vào khoái lạc của giác quan.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
All commonly valued foods and consumables are merely material transformations of the earth; recognizing their elemental nature supports non-attachment, moderation, and ethical self-control.
In the Shanti Parva’s instruction section, Bhishma continues advising on right understanding and conduct, illustrating through a catalog of foods that worldly enjoyments are earth-derived and thus not ultimate objects of clinging.