Shloka 3
जनकस्य मोक्षमार्गप्रश्नः तथा पञ्चशिखोपदेश-प्रस्तावः | Janaka’s Path to Liberation: Prelude to Pañcaśikha’s Instruction
अभिद्रवत्ययस्कान्तमयो निश्चेतनं यथा । स्वभावहेतुजा भावा यद्वदन्यदपीदृशम्
abhidravaty ayaskāntam ayo niścetanaṃ yathā | svabhāva-hetujā bhāvā yadvad anyad apīdṛśam ||
Bhīṣma nói: “Như sắt tuy vô tri vẫn lao về phía nam châm, cũng vậy, khi một thân thể hình thành, những khuynh hướng bẩm sinh của hữu tình—cùng với vô minh, dục vọng, và sức đà của nghiệp quá khứ cùng các thứ khác—bị hút về đó và bám chặt lấy.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that bondage is not random: when embodiment occurs, innate tendencies (svabhāva/samskāra) and afflictions like ignorance and desire naturally ‘attach’ themselves, propelled by causal forces such as karma—much like iron is compelled toward a magnet.
In the Śānti Parva’s instruction on liberation-oriented ethics and self-knowledge, Bhīṣma explains to the listener how psychological and karmic forces arise with embodiment, using a vivid physical analogy (iron and magnet) to clarify inevitability and causation.