Shloka 2
जनकस्य मोक्षमार्गप्रश्नः तथा पञ्चशिखोपदेश-प्रस्तावः | Janaka’s Path to Liberation: Prelude to Pañcaśikha’s Instruction
यथाश्व॒त्थकणीकायामन्तर्भूतो महाद्रुम: । निष्पन्नो दृश्यते व्यक्तमव्यक्तात् सम्भवस्तथा
yathāśvatthakaṇīkāyām antarbhūto mahādrumaḥ | niṣpanno dṛśyate vyaktam avyaktāt sambhavas tathā ||
Bhīṣma nói: Như cây đại thụ ẩn kín, chưa hiển lộ, trong hạt nhỏ của cây aśvattha (bồ-đề/đa thiêng), đến khi nảy mầm thì hiện ra thành cây và thấy rõ ràng; cũng vậy, thế giới hiển lộ sinh khởi từ Vô Hiển.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The visible, differentiated world (vyakta) emerges from an unseen, subtle source (avyakta), just as a vast tree is present in potential within a minute seed and becomes perceptible only when it develops.
In the Śānti Parva’s instruction on higher principles, Bhīṣma explains to his listener a metaphysical point about origination, using a concrete natural analogy (seed and tree) to clarify how the manifest arises from the unmanifest.