Shloka 11
प्रजापतयः देवगणाश्च दिशि-दिशि स्थिताः ऋषयः
Prajāpatis, Deva-Groups, and the Ṛṣis Assigned to the Directions
इष्टं च मे स्यादितरच्च न स्या- देतत्कृते कर्मविधि: प्रवृत्त: । इष्ट त्वनिष्टं च न मां भजेते- त्येतत्कृते ज्ञानविधि: प्रवृत्त:
iṣṭaṃ ca me syāditaracca na syād etat-kṛte karma-vidhiḥ pravṛttaḥ | iṣṭa tv aniṣṭaṃ ca na māṃ bhajetety etat-kṛte jñāna-vidhiḥ pravṛttaḥ ||
Bhishma nói: “Nguyện điều đáng ưa đến với ta, và điều khác với nó (điều không đáng ưa) đừng đến—vì mục đích ấy mà kỷ luật của nghi lễ hành động đã được khởi động. Nhưng để cho cả điều đáng ưa lẫn điều không đáng ưa đều không bám dính vào ta—vì mục đích ấy mà kỷ luật của tri thức đã được khởi động.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Two distinct aims are contrasted: karma (prescribed action) is pursued to obtain the desired and avoid the undesired, whereas jñāna (wisdom) is taught so that one transcends both—becoming free from attachment to outcomes and from the dualities of pleasure and pain.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma after the war. Here he explains, with reference to Manu’s viewpoint, why disciplines of action and knowledge are taught: action for managing worldly outcomes, and knowledge for liberation from outcome-dependence itself.