Shloka 15
मनु-उपदेशः — भूत-उत्पत्ति, इन्द्रिय-निवृत्ति, तथा पर-स्वभाव-विवेकः
Manu’s Instruction on Elemental Origination, Sense-Withdrawal, and Discrimination of the Supreme Nature
पुरुषैरिन्द्रियाणीह वेदितव्यानि कृत्स्नश: । तमो रजश्न सत्त्वं च तेडपि भावास्तदाश्रिता:
puruṣair indriyāṇīha veditavyāni kṛtsnaśaḥ | tamo rajaś ca sattvaṃ ca te 'pi bhāvās tad-āśritāḥ ||
Bhishma nói: “Ở đời này, con người phải hiểu thấu và gìn giữ các căn của mình (cùng những năng lực nội tâm dẫn dắt chúng). Bởi ba guṇa—tamas, rajas và sattva—vận hành nương tựa chính nơi những khí cụ ấy.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
One should vigilantly know and regulate the senses and inner faculties, because the three guṇas (sattva, rajas, tamas) express themselves through them; mastery of conduct begins with mastery of these instruments.
In the Śānti Parva’s instruction section, Bhīṣma is advising Yudhiṣṭhira on ethical and psychological discipline, emphasizing sense-awareness and governance as the basis for stable character and right action.