Shloka 26
प्रजाविसर्ग-तत्त्वनिर्णयः | Cosmogony of Elemental Emergence
Bharadvāja–Bhṛgu Dialogue
ग्राम या नगरमें रहकर जो स्त्री-पुत्र आदिमें आसक्ति बढ़ायी जाती है, यह मृत्युका मुख ही है और जो वनका आश्रय लेता है, यह इन्द्रियरूपी गौओंको बाँधनेके लिये गोशालाके समान है, यह श्रुतिका कथन है ।।
nibandhanī rajjur eṣā yā grāme vasato ratiḥ | chittvaitāṃ sukṛto yānti naināṃ chindanti duṣkṛtaḥ ||
Bhīṣma nói: “Sự chấp trước nảy sinh nơi kẻ sống trong làng—say mê những vật thuộc gia thất như vợ, con và các thứ khác—chính là sợi dây trói buộc. Người hiền đức chặt đứt sợi dây ấy mà được tự do; kẻ ác thì không chặt đứt. Vì vậy, ở mãi trong chốn cư trú thế tục chỉ làm bền thêm mối ràng buộc dẫn sinh linh đến gần cái chết; còn nương tựa rừng núi, theo truyền thống (śruti), được nói là nơi chế ngự, như chuồng bò buộc chặt ‘những con bò’ của các căn.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Worldly attachment formed in settled life functions like a rope that binds the soul. Only those committed to virtue and discipline can ‘cut’ this bond through detachment and self-restraint; those given to wrongdoing remain bound.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and liberation, Bhishma continues advising Yudhishthira on the dangers of household attachment and the value of restraint (often symbolized by forest-dwelling), framing attachment as a tangible bond that must be severed for spiritual freedom.