Shloka 133

Adhyāya 174: Karma as an inescapable companion (कर्मानुगमन-उपदेश)

Devanagari script

सम्परिष्वज्य सुद्ठदं प्रीत्या परमया युतः । राजन्‌! बर्तन और सुवर्ण आदि सब सामग्रीसहित प्रिय सुहृद्‌ गौतमको पाकर बकराजने बड़े प्रेमसे उसको हृदयसे लगा लिया

Transliteration

sampariṣvajya su-dṛḍhaṃ prītyā paramayā yutaḥ | rājan! bhājana-suvarṇādi sarva-sāmagrī-sahitaṃ priya-suhṛdaṃ gautamaṃ prāpya bakarājo mahā-premṇā taṃ hṛdayena pariṣasvaje |

Translation

Bhīṣma nói: “Muôn tâu Đại vương, với tình thương cao cả tràn đầy, vua Baka đã ôm chặt Gautama. Khi tìm lại được người bạn tri kỷ, bậc thiện hữu Gautama—lại còn cùng với bình khí, vàng bạc và mọi vật dụng đầy đủ—nhà vua đã kéo ông vào lòng, ôm ấp bằng mối yêu thương tận đáy tim.”

Word by Word

• सम्परिष्वज्य: having embraced
• Type: Verb
• Root: सम्-परि-√स्वज्
• Form: ल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययः), कर्तरि, पूर्वकालिक क्रिया (absolutive)

• सुदृढम्: firmly, tightly
• सुदृढम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: सुदृढ
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्रीत्या: with affection
• प्रीत्या: Karana
• Type: Noun
• Root: प्रीति
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• परमया: supreme, very great
• परमया: Karana
• Type: Adjective
• Root: परमा (परम)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• युतः: endowed (with), possessed
• युतः: Karta
• Type: Verb
• Root: √युज्
• Form: क्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• राजन्: O king!
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma
• King (addressed as Rājan)
• Bakarāja (King Baka)
• Gautama
• vessels/utensils (bhājana)
• gold (suvarṇa)
• provisions/materials (sāmagrī)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights dharmic conduct through heartfelt hospitality and honoring a well-wisher: true respect is not merely material gifting (vessels, gold, provisions) but sincere affection and gratitude expressed through warm reception.

What is happening in the narrative?

Bhīṣma narrates that King Baka, upon meeting his dear friend and benefactor Gautama—who is associated with valuable items and complete provisions—embraces him firmly, showing deep personal love and reverence.