Shloka 93
Gṛdhra–Jambuka Saṃvāda (Dialogue of the Vulture and the Jackal) — On Grief, Kāla, and Resolve
पतिव्रता सम्प्रदीप्तं प्रविवेश हुताशनम् | इस तरह अनेक प्रकारसे करुणाजनक विलाप करके अत्यन्त दु:खमें डूबी हुई वह पतिव्रता कबूतरी उसी प्रज्वलित अग्निमें समा गयी
pativratā sampradīptaṃ praviveśa hutāśanam |
Bhīṣma nói: “Con chim mái, người vợ tận trung theo đạo pativratā, chìm ngập trong đau thương; sau bao lời than khóc thảm thiết, nàng bước vào ngọn lửa đang bừng cháy và bị thiêu rụi—nêu lên lý tưởng cực đoan của lòng thủy chung với chồng (pativratā-dharma), dù phải trả bằng chính mạng sống.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the traditional ideal of pativratā-dharma—steadfast devotion to one’s spouse—presented as an extreme exemplar of loyalty and self-surrender, used in the Shanti Parva to discuss ethical ideals and the power attributed to virtuous conduct.
A devoted female pigeon, grieving intensely and lamenting in many ways, chooses to enter a blazing fire (hutāśana) and perishes in it, an act framed as the culmination of her fidelity.