Shloka 16
कपोत-लुब्धकसंवादः — Hunter’s Remorse and Renunciatory Resolve
Devanagari script
तान् विद्यावणिजो विद्धि राक्षसानिव भारत । व्याजेन सद्धिर्विहितो धर्मस्ते परिहास्यति
Translation
Hỡi con cháu Bharata! Hãy biết những kẻ ấy là bọn buôn bán tri thức, giống như loài Rākṣasa—kẻ phản bội người đời. Bởi những mưu mẹo ngụy biện của chúng, dharma do bậc hiền thiện đã chế định và thực hành sẽ bị biến thành trò cười và tiêu vong.
Word by Word
तान्them
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
विद्या-वणिजःtraders in learning (those who sell knowledge)
विद्या-वणिजः:
Karma
TypeNoun
Rootविद्यावणिज् (विद्या + वणिज्)
FormMasculine, Nominative, Plural
विद्धिknow (you should know)
विद्धि:
Kriya
TypeVerb
Rootविद्
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
राक्षसान्demons
राक्षसान्:
Karma
TypeNoun
Rootराक्षस
FormMasculine, Accusative, Plural
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun (Vocative)
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
व्याजेनby a pretext, through deceit
व्याजेन:
Karana
TypeNoun
Rootव्याज
FormMasculine, Instrumental, Singular
सत्भिःby the good (virtuous people)
सत्भिः:
Karana
TypeNoun/Adjective
Rootसत्
FormMasculine, Instrumental, Plural
विहितःordained, prescribed
विहितः:
TypeParticiple
Rootवि-धा (धातु: धा) → विहित (क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular, Passive (past participle)
धर्मःdharma, righteous conduct
धर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
तेyour
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
परिहास्यतिwill mock / will make a laughing-stock of
परिहास्यति:
Kriya
TypeVerb
Rootपरि-हस्
FormFuture, Third, Singular, Parasmaipada
भरत-नन्दनO delight of Bharata (descendant of Bharata)
भरत-नन्दन:
TypeNoun (Vocative)
Rootभरतनन्दन (भरत + नन्दन)
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes