Shloka 15

कपोत-लुब्धकसंवादः — Hunter’s Remorse and Renunciatory Resolve

Devanagari script

निन्दया परविद्यानां स्वविद्यां ख्यापयन्ति च । वागस्त्रा वाकूछरी भूता द्रुग्धविद्याफला इव

Transliteration

nindayā paravidyānāṃ svavidyāṃ khyāpayanti ca | vāg-astrā vāk-ūśarī bhūtā drugdha-vidyā-phalā iva ||

Translation

Bhishma nói: Có kẻ phô trương học vấn của mình bằng cách hạ nhục học vấn của người khác. Lấy lời nói làm vũ khí, lời lẽ bắn ra như mũi tên, họ như thể trái ngọt của tri thức trong họ đã hóa chua—nổi loạn chống lại sự hiểu biết chân thật. Hạng người ấy, bằng việc chê bai học thuật của kẻ khác, lại dối trá rêu rao sự ưu việt của chính mình.

Word by Word

• {'nindayā': 'by censure, through blame', 'para-vidyānām': 'of others’ learning/knowledge-systems', 'sva-vidyām': 'one’s own learning', 'khyāpayanti': 'they make known, publicize, advertise', 'ca': 'and', 'vāk': 'speech, word', 'astrā': 'as weapons (astra = weapon)', 'vāg-astrā': 'those whose weapon is speech', 'ūśarī': 'barren, unproductive, harsh/dry (lit. like wasteland)', 'bhūtā': 'having become, being', 'iva': 'as if, like', 'vidyā-phala': 'the fruit/result of learning', 'drugdha': 'spoiled, soured, corrupted (as milk turned bad)'}

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma

Educational Q&A

What is the core teaching?

Learning is validated by humility and discernment, not by attacking others. Using speech as a weapon to belittle other traditions or teachers indicates a corrupted ‘fruit of knowledge’—knowledge without wisdom and ethical restraint.

What is happening in the narrative?

In Bhishma’s instruction in the Shanti Parva, he critiques a type of pseudo-scholar: one who promotes himself by denigrating others. The verse frames such rhetoric as verbal violence—words functioning like weapons—and as a sign that genuine understanding has not matured.