Shloka 56
Śaraṇāgatapālana—Prastāvanā
Protection of the Refuge-Seeker: Opening of the Kapota Narrative
न शुष्कवैरं कुर्वीत बाहुभ्यां न नदीं तरेत् । अनर्थकमनायुष्यं गोविषाणस्य भक्षणम् | दन्ताश्न परिमृज्यन्ते रसश्चापि न लभ्यते
na śuṣkavairaṁ kurvīta bāhubhyāṁ na nadīṁ taret | anarthakam anāyuṣyaṁ goviṣāṇasya bhakṣaṇam | dantāśnaḥ parimṛjyante rasaś cāpi na labhyate |
Bhīṣma nói: Chớ nuôi dưỡng mối thù khô cằn vô ích, cũng chớ toan vượt sông chỉ bằng đôi tay trần. Sự gắng gượng ấy vô nghĩa, lại còn làm hao tổn thọ mạng—như con chó nhai sừng bò: răng thì mòn đi, mà chẳng được chút vị ngon hay dưỡng chất nào. Lời dạy là hãy tránh thù hằn vô bổ và những nỗ lực tự hại mình mà không đem lại lợi ích chân thực.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Do not engage in ‘dry’ or purposeless enmity, and do not undertake self-harming efforts that cannot yield real benefit. Futile hostility and reckless exertion only wear one down, like chewing a cow’s horn—pain without nourishment.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and wise conduct after the war. Here he uses vivid analogies to discourage pointless grudges and unproductive, damaging actions.