Shloka 50
Śaraṇāgatapālana—Prastāvanā
Protection of the Refuge-Seeker: Opening of the Kapota Narrative
नाच्छित्त्वा परमर्माणि नाकृत्वा कर्म दारुणम् | नाहत्वा मत्स्यघातीव प्राप्रोति महतीं श्रियम्
nācchittvā paramarmāṇi nākṛtvā karma dāruṇam | nāhatvā matsyaghātīva prāpnoti mahatīṃ śriyam ||
Bhīṣma nói: Không thể đạt đại phú quý nếu không đánh vào những điểm trọng yếu, không dám làm những việc khắc nghiệt, và không giết chóc—như người đánh cá giết cá. Câu kệ nêu lên một hiện thực sắc lạnh: thành công và quyền lực ở đời thường sinh từ những hành động gây thương tổn, cưỡng bức hoặc hủy diệt, làm dấy lên sự căng thẳng đạo lý giữa dharma và việc mưu cầu śrī (phúc lộc, vương quyền).
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a stark political-ethical observation: great worldly success (śrī) is rarely achieved without forceful measures—exploiting vulnerabilities, performing severe actions, and causing harm—creating tension with ideals of non-violence and righteousness.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on rājadharma and practical governance after the war. Here he uses the fisherman analogy to illustrate that the acquisition and maintenance of power and prosperity often involve coercive or violent acts, even when such acts trouble moral sensibilities.