Shloka 62

आपद्धर्मनिर्णयः — विश्वामित्र-श्वपचसंवादः

Apaddharma Determination: Dialogue of Viśvāmitra and the Śvapaca

Devanagari script

कश्चित्‌ तरति काछ्ेन सुगम्भीरां महानदीम्‌ । स तारयति तत्‌ काष्ठं स च काछेन तार्यते

Transliteration

kaścit tarati kāṣṭhena sugambhīrāṃ mahānadīm | sa tārayati tat kāṣṭhaṃ sa ca kāṣṭhena tāryate ||

Translation

Một người có thể vượt qua con sông sâu rộng nhờ nương vào một khúc gỗ. Khi vượt qua, người ấy cũng đưa chính khúc gỗ ấy đến bờ bên kia an toàn; và khúc gỗ, đến lượt mình, trở thành phương tiện giúp người ấy qua sông.

Word by Word

• कश्चित्: someone, a certain (man)
• कश्चित्: Karta
• Type: Noun
• Root: कश्चित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं, प्रथमा, एकवचन

• तरति: crosses
• Type: Verb
• Root: तॄ (तरणे)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन

• काष्ठेन: with/using a piece of wood
• काष्ठेन: Karana
• Type: Noun
• Root: काष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुं, तृतीया, एकवचन

• सुगम्भीराम्: very deep
• Type: Adjective
• Root: सुगम्भीर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्री, द्वितीया, एकवचन

• महानदीम्: a great river
• महानदीम्: Karma
• Type: Noun
• Root: महानदी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्री, द्वितीया, एकवचन

• सः: he
• सः: Karta
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं, प्रथमा, एकवचन

• तारयति: causes to cross, ferries
• Type: Verb
• Root: तॄ (तरणे) [णिच्]
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन

• तत्: that
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुं, द्वितीया, एकवचन

• काष्ठम्: the piece of wood
• काष्ठम्: Karma
• Type: Noun
• Root: काष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुं, द्वितीया, एकवचन

• सः: and it/he
• सः: Karta
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• काष्ठेन: by/with the wood
• काष्ठेन: Karana
• Type: Noun
• Root: काष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुं, तृतीया, एकवचन

• तार्यते: is carried across, is helped to cross
• Type: Verb
• Root: तॄ (तरणे) [कर्मणि]
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन, कर्मणि (passive)

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma
• a man (kaścit)
• a great deep river (mahānadī)
• a piece of wood/timber (kāṣṭha)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Aid and beneficiary can uplift each other: when one uses a proper support to overcome danger, one also preserves and honors that support. Ethically, help is not one-sided; gratitude and responsible use complete the act of receiving.

What is happening in the narrative?

Bhishma illustrates his counsel with a simple image: a person crosses a dangerous river using a log or plank; the person reaches safety, and the log also reaches the far bank because it was taken along—showing mutual ‘deliverance’ through association and right use.