Shloka 61
आपद्धर्मनिर्णयः — विश्वामित्र-श्वपचसंवादः
Apaddharma Determination: Dialogue of Viśvāmitra and the Śvapaca
अर्थयुक्तिमिमां तत्र यथाभूतां निशामय । तव जीवितमिच्छामि त्वं ममेच्छसि जीवितम्
arthayuktim imāṁ tatra yathābhūtāṁ niśāmaya | tava jīvitam icchāmi tvaṁ mam ecchasi jīvitam ||
Hãy lắng nghe lập luận này cho kỹ, đúng như thực trạng trước mắt. Ta muốn giữ gìn mạng sống của ngươi, và ngươi cũng muốn giữ gìn mạng sống của ta.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames an ethical appeal grounded in clear-eyed realism (yathābhūtam): when two parties are mutually dependent for survival, one should recognize the shared interest and act with reciprocal protection rather than hostility.
Bhishma introduces a practical argument to the listener, asking them to hear the situation as it truly is: each wants the other to live, implying a relationship of mutual safeguarding and a basis for cooperation.