Shloka 40
आपद्धर्मनिर्णयः — विश्वामित्र-श्वपचसंवादः
Apaddharma Determination: Dialogue of Viśvāmitra and the Śvapaca
निमज्जत्यापदं प्राप्प महतीं दारुणामपि,“बुद्धिमान, विद्वान् और नीतिशास्त्रमें निपुण पुरुष भारी और भयंकर विपत्तिमें पड़नेपर भी उसमें डूब नहीं जाता है--उससे छूटनेकी चेष्टा करता है
nimajjaty āpadaṃ prāpya mahatīṃ dāruṇām api | buddhimān vidvān nītiśāstre nipuṇaḥ puruṣo bhārīṃ bhayaṅkarāṃ vipattiṃ prāpya api na nimajjati—tasyāḥ mokṣāya yatate ||
Bhīṣma nói: “Dẫu tai ương lớn lao, ghê gớm giáng xuống, người trí—có học và tinh thông khoa học về chính hạnh—cũng không chìm trong tai nạn ấy. Trái lại, người ấy gắng sức tự giải thoát. Lời dạy là: trí tuệ và sự phân định đạo đức giữ con người vững vàng giữa khủng hoảng, biến khổ đau thành nơi để nỗ lực có chủ đích và kỷ luật, chứ không phải thành tuyệt vọng.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A person grounded in intelligence and ethical-practical wisdom does not collapse when adversity strikes; he keeps clarity and actively seeks a way out through disciplined effort.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and right conduct, Bhishma continues advising Yudhishthira, emphasizing how the wise respond to severe misfortune—not with despair, but with purposeful action guided by nīti.