Shloka 112
आपद्धर्मनिर्णयः — विश्वामित्र-श्वपचसंवादः
Apaddharma Determination: Dialogue of Viśvāmitra and the Śvapaca
तस्मात् सर्वाणि कार्याणि सावशेषाणि कारयेत् । काम पूरा हो जानेपर कोई भी उसके करनेवालेको नहीं देखता--उसके हितपर नहीं ध्यान देता; अतः सभी कार्योंको अधूरे ही रखना चाहिये || १११ ह ।।
tasmāt sarvāṇi kāryāṇi sāvaśeṣāṇi kārayet | tasmin kāle 'pi ca bhavān divākīrti-bhayārditaḥ ||
Bhīṣma nói: “Vì thế, mọi việc nên được tiến hành sao cho vẫn còn để lại một phần chưa trọn. Bởi khi dục vọng đã được thỏa mãn hoàn toàn, chẳng ai còn nhìn đến người làm nữa, cũng chẳng ai lưu tâm đến lợi ích của người ấy. Do đó, tốt hơn là để công việc còn dang dở đôi chút. Và ngay khi ấy, ngươi cũng bị nỗi sợ về danh tiếng ở đời làm cho bức bách.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma highlights a pragmatic ethical insight: once people get what they want, they often stop valuing the benefactor. Therefore, in social and political life, leaving some ‘remainder’—some ongoing dependence or future engagement—can preserve regard and continued attention to one’s welfare.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on conduct and governance. Here he offers counsel about how actions are perceived after desires are fulfilled, and he directly addresses the listener (‘bhavān’), noting that even he was once troubled by anxiety about public fame.