Shloka 20
आपद्धर्मे राज्ञः नीतिः — Bharadvāja’s Counsel on Crisis-Statecraft (Śānti Parva 138)
अनागतविधाता च प्रत्युत्पन्नमतिश्न यः । द्वावेव सुखमेधेते दीर्घसूत्रो विनश्यति
anāgatavidhātā ca pratyutpannamatiś ca yaḥ | dvāv eva sukham edhete dīrghasūtro vinaśyati ||
Bhīṣma nói: Người lo liệu trước để đối phó những hiểm họa chưa đến, gọi là “anāgatavidhātā”; và người có mặt mũi tỉnh táo, ngay lúc nguy biến tìm ra phương kế tự hộ, gọi là “pratyutpannamati”. Chỉ hai hạng ấy tiến đạt trong an lạc. Còn kẻ kéo dài mọi việc bằng sự chậm trễ vô ích—kẻ “dài sợi” (kẻ hay trì hoãn)—thì đi đến diệt vong.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that success and safety come either from foresight (planning before trouble arrives) or from presence of mind (finding a remedy in the crisis). In contrast, habitual delay and drawn-out action lead to failure.
In the Śānti Parva’s instruction on righteous conduct and statecraft, Bhīṣma advises Yudhiṣṭhira by classifying practical intelligence: the prudent planner and the quick-witted responder prosper, while the procrastinator is destroyed.