Shloka 9
Kośa, Bala, and Maryādā: Treasury, Capacity, and Enforceable Limits (कोश-बल-मर्यादा)
दुःखादान इह होष स्यात् तु पश्चात् क्षयोपम: । अभिगम्यमतीनां हि सर्वासामेव निश्चय:
duḥkhādāna iha hoṣa syāt tu paścāt kṣayopamaḥ | abhigamyamatīnāṃ hi sarvāsām eva niścayaḥ ||
Bhishma nói: «Nếu trong lúc khốn nguy, một vị vua thu thuế bằng cách khiến thần dân chịu khổ, thì khi ấy có thể tưởng là lợi; nhưng về sau lại hóa ra tai họa, chẳng khác gì sự diệt vong. Đó là phán quyết đã được định của mọi trí tuệ thận trọng, đáng để nương nhờ và thỉnh vấn.»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Even in emergencies, extracting wealth by inflicting suffering on the people is short-term gain that leads to long-term ruin; wise counsel rejects oppressive taxation as contrary to sound kingship.
In the Shanti Parva discourse on rajadharma, Bhishma instructs Yudhishthira on statecraft and moral governance, warning that coercive exactions during crises ultimately destroy the king’s stability and legitimacy.