Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

त्रिवर्गमूलनिश्चयः — Determining the Roots of Dharma, Artha, and Kāma

Mahābhārata, Śānti-parva 123

पितामहान्महादेवो जागर्ति भगवान्‌ शिव: । विश्वेदेवा: शिवाच्चापि विश्वेभ्यश्व॒ तथर्षय:

pitāmahān mahādevo jāgarti bhagavān śivaḥ | viśvedevāḥ śivāc cāpi viśvebhyaś ca tatharṣayaḥ |

Vasuharomā nói: “Từ Đấng Tổ phụ (Brahmā), Đại Chúa—Bhagavān Śiva—canh thức. Từ Śiva xuất hiện các Viśvedevas; từ Viśvedevas xuất hiện các Ṛṣi. Theo dòng truyền thừa thiêng liêng ấy, quyền năng trừng phạt và hộ vệ được tiếp nhận và gánh vác để gìn giữ các thế giới. Hãy hiểu cho rõ: quyền chế ngự điều ác và bảo hộ muôn loài không phải tùy tiện—đó là trách nhiệm do thần linh ủy thác, nhằm loka-rakṣā, sự hộ trì của toàn thế gian.”

पितामहात्from the grandsire (Brahmā)
पितामहात्:
Apadana
TypeNoun
Rootपितामह
FormMasculine, Ablative, Singular
महादेवःthe Great God
महादेवः:
Karta
TypeNoun
Rootमहादेव
FormMasculine, Nominative, Singular
जागर्तिkeeps awake / is vigilant
जागर्ति:
TypeVerb
Rootजागृ
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Parasmaipada
भगवान्the Blessed/Lord
भगवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootभगवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
शिवःŚiva
शिवः:
Karta
TypeNoun
Rootशिव
FormMasculine, Nominative, Singular
विश्वेदेवाःthe Viśvedevas (all-gods)
विश्वेदेवाः:
Karta
TypeNoun
Rootविश्वदेव
FormMasculine, Nominative, Plural
शिवात्from Śiva
शिवात्:
Apadana
TypeNoun
Rootशिव
FormMasculine, Ablative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
विश्वेभ्यःfrom all / from the Viśvedevas
विश्वेभ्यः:
Apadana
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्व)
FormMasculine/Neuter, Ablative, Plural
तथाthus / likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
ऋषयःthe sages
ऋषयः:
Karta
TypeNoun
Rootऋषि
FormMasculine, Nominative, Plural

वसुहरोम उवाच

वसुहरोम (Vasuharoma)
पितामह (Pitāmaha/Brahmā)
महादेव/शिव (Mahādeva/Śiva)
विश्वेदेव (Viśvedevas)
ऋषि (Ṛṣis)

Educational Q&A

The verse frames political-ethical power—especially the authority to punish and protect—as a sacred trust transmitted through a divine lineage. True governance is vigilant, restrained, and aimed at loka-rakṣā (protecting the world), not personal gain.

In Śānti Parva’s instruction on dharma and rule, Vasuharoma explains a hierarchy of beings beginning with Brahmā and Śiva, describing how responsibility for maintaining order and safeguarding beings is passed down through divine and sage lineages.