Shloka 53
Daṇḍotpatti-kathana (Origin and Function of Daṇḍa) — वसुहोम–मान्धातृ संवाद
दण्ड: प्रत्ययदृष्टोडपि व्यवहारात्मक: स्मृत: । व्यवहार: स्मृतो यश्चव॒ स वेदविषयात्मक:
daṇḍaḥ pratyayadṛṣṭo 'pi vyavahārātmakaḥ smṛtaḥ | vyavahāraḥ smṛto yaś ca sa vedaviṣayātmakaḥ ||
Bhishma nói: Dẫu daṇḍa (hình phạt) được nhận biết dựa trên sự tín nhiệm và niềm tin đã được chấp nhận, thì nó vẫn phải được hiểu là thuộc phạm vi vyavahāra—thủ tục pháp lý. Và bất cứ điều gì được thừa nhận là vyavahāra đều không nằm ngoài lãnh vực của Veda; nó đặt nền trên các nguyên lý Veda. Vì vậy, việc cưỡng hành và xét xử trong xã hội, dù có dựa vào niềm tin đáng tin cậy, vẫn là khí cụ của dharma chứ không phải bạo lực tùy tiện.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Punishment (daṇḍa) and judicial practice (vyavahāra), even when based on credible trust or accepted conviction, are not arbitrary; they are to be treated as dharmic instruments rooted in Vedic authority and meant to uphold order and justice.
In the Shanti Parva’s instruction on governance and dharma, Bhishma explains to the inquirer that the king’s punitive power and the mechanisms of adjudication belong to the recognized sphere of lawful conduct, and that this sphere is continuous with Vedic norms rather than separate from them.