Shloka 13
Daṇḍotpatti-kathana (Origin and Function of Daṇḍa) — वसुहोम–मान्धातृ संवाद
सुप्रणीतेन दण्डेन प्रियाप्रियसमात्मना । प्रजा रक्षति य: सम्यग्धर्म एव स केवल:
supranītena daṇḍena priyāpriyasamātmanā | prajā rakṣati yaḥ samyag dharma eva sa kevalaḥ || prāg idaṃ vacanaṃ proktam ataḥ prāgvacanaṃ viduḥ | vyavahārasya cākhyānād vyavahāra iho cyate narendra ||
Bhīṣma nói: “Ai bảo hộ dân chúng một cách đúng đắn—bằng hình phạt được thi hành nghiêm minh và bằng tâm không thiên lệch trước điều vừa ý hay trái ý—người ấy duy nhất chính là Dharma. Giáo huấn này đã được tuyên thuyết từ thời cổ, nên được gọi là ‘lời nói trước’ (prāgvacana). Và vì nó trình bày các nguyên tắc về thủ tục xét xử và phân xử (vyavahāra), nên ở đây nó được gọi là ‘Vyavahāra’, hỡi Đại vương.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A king becomes the embodiment of Dharma when he protects his subjects through properly regulated punishment and strict impartiality—remaining even-minded toward the pleasant and the unpleasant. Justice must be administered without personal preference.
In the Shanti Parva’s instruction on kingship and law, Bhishma addresses the king (Yudhishthira), explaining an ancient authoritative dictum. He identifies the section as ‘Vyavahāra’ because it expounds judicial procedure and practical adjudication.