Shloka 19
Adhyāya 118: Saciva-parīkṣā
Testing and Appointment of Ministers/Servants
(चिन्तयामास च तदा शरभ: श्वानपूर्वकः । अस्य प्रभावात् सम्प्राप्तो वाड्मात्रेण तु केवलम् ।।
bhīṣma uvāca | cintayāmāsa ca tadā śarabhaḥ śvānapūrvakaḥ | asya prabhāvāt samprāpto vāṅmātreṇa tu kevalam || śarabhatvaṃ suduṣprāpaṃ sarvabhūtabhayaṅkaram || anye 'py atra bhayatrastāḥ santi hastibhayārditāḥ | munim āśritya jīvanto mṛgāḥ pakṣigaṇās tathā | teṣām api kadācic ca śarabhatvaṃ prayacchati || sarvasattvottamaṃ loke balaṃ yatra pratiṣṭhitam | pakṣiṇām apy ayaṃ dadyāt kadācit gāruḍaṃ balam || yāvad anyasya samprītaḥ kāruṇyaṃ ca samāśritaḥ | na dadāti balaṃ tuṣṭaḥ sattvasyānyasya kasyacit || tāvad enam ahaṃ vipraṃ vadhiṣyāmi ca śīghrataḥ | sthātuṃ mayā śakyam iha munighātān na saṃśayaḥ || tatas tena tapaḥśaktyā vidito jñānacakṣuṣā |
Bhīṣma nói: Bấy giờ Śarabha—vốn trước kia là một con chó—tự nghĩ: “Nhờ uy lực của vị hiền triết này, chỉ bằng một lời nói của ngài mà ta đã đạt được thân phận Śarabha cực kỳ hiếm có, khiến muôn loài đều kinh hãi. Ở đây còn có nhiều thú rừng và bầy chim khác, nương nhờ sự che chở của ngài mà sống, vẫn khốn khổ vì sợ voi và các hiểm họa khác. Có thể một ngày nào đó ngài cũng ban cho chúng thân Śarabha, nơi sức mạnh vượt trội mọi loài được an lập. Thậm chí ngài còn có thể ban cho chim chóc sức mạnh như Garuḍa. Vậy nên, trước khi ngài—do lòng từ mẫn và vì hài lòng với một sinh linh khác—ban sức mạnh ấy cho bất kỳ ai, ta sẽ mau chóng giết vị Bà-la-môn hiền triết này. Khi hiền triết đã bị sát hại, ta sẽ ở đây không còn sợ hãi; không nghi ngờ gì nữa.” Khi ấy, nhờ năng lực khổ hạnh và con mắt trí tuệ, hiền triết biết rõ ý định của nó.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Power gained through another’s grace can breed arrogance and fear-driven cruelty; plotting harm against a benefactor—especially a sage—is portrayed as grave adharma, and spiritual insight (tapas, jñānacakṣuṣ) is shown as a safeguard that exposes hidden malice.
A creature who has been transformed into the formidable Śarabha by a sage’s mere words becomes anxious that the sage might grant similar power to other protected animals; to preserve his dominance, he resolves to kill the sage, but the sage perceives the intention through ascetic knowledge.