Shloka 23
Gratitude, Discernment, and the Escalation of Power (Śvā–Dvipī–Vyāghra–Nāga–Siṃha–Śarabha Itihāsa)
न मूलफलभोगेषु स्पृहामप्यकरोत् तदा । यथा मृगपतिर्नित्यं प्रकाड्क्षति वनौकस: । तथैव स महाराज व्याप्र: समभवत् तदा
na mūla-phalabhogeṣu spṛhām apy akarot tadā | yathā mṛga-patir nityaṁ prakāṅkṣati vanaukasaḥ | tathaiva sa mahārāja vyāghraḥ samabhavat tadā ||
Bhīṣma nói: Hỡi đại vương! Khi ấy nó không còn khởi lên dù chỉ một chút ham muốn sống bằng rễ và quả. Như chúa tể muôn thú—sư tử—luôn thèm khát thịt của loài sống trong rừng, cũng vậy, hỡi đại vương, con hổ ấy lúc bấy giờ đã trở thành kẻ ăn thịt.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how desire and habituation can shift one’s mode of living: abandoning a restrained diet (roots and fruits) and turning toward predatory consumption. Ethically, it cautions that repeated craving can transform character and conduct, even against earlier restraint.
Bhīṣma describes a change in behavior: the subject (likened to a tiger) loses all inclination for a simple, ascetic diet and becomes meat-eating, illustrated through the analogy of a lion’s constant appetite for the flesh of forest animals.