Shloka 4
Durgātitaraṇa—Conduct for Crossing Difficulties (दुर्गातितरणम्)
प्रत्याहुनोच्यमाना ये न हिंसन्ति च हिंसिता: । प्रयच्छन्ति न याचन्ते दुर्गाण्यतितरन्ति ते
pratyāhūnocyamānā ye na hiṃsanti ca hiṃsitāḥ | prayacchanti na yācante durgāṇy atitaranti te ||
Bhīṣma dạy rằng: “Người dù bị lời cay nghiệt và sự sỉ nhục khiêu khích vẫn không đáp trả; dù bị hại vẫn không hại lại; và chọn cho đi chứ không cầu xin—người tự chế và rộng lòng như thế có thể vượt qua cả những cơn nguy biến hiểm nghèo nhất.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse praises three linked virtues—non-retaliation to verbal provocation, non-violence even after being harmed, and generosity without dependence on begging—teaching that such disciplined conduct enables one to overcome even severe dangers.
In the Shanti Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma after the war; here he highlights the moral strength of patience, restraint, and giving, presenting them as practical means to pass through difficult times.