Shloka 29

Durgātitaraṇa—Conduct for Crossing Difficulties (दुर्गातितरणम्)

Devanagari script

(अस्मिन्नर्पितकर्माण: सर्वभावेन भारत | कृष्णे कमलपत्राक्षे दुर्गाण्यतितरन्ति ते ।।

Transliteration

bhīṣma uvāca |

asminn arpitakarmāṇaḥ sarvabhāvena bhārata |

kṛṣṇe kamalapatrākṣe durgāṇy atitaranti te ||

brahmāṇaṃ lokakartāraṃ ye namasyanti satpatim |

yaṣṭavyaṃ kratubhir devam durgāṇy atitaranti te ||

yaṃ viṣṇur indraḥ śambhuś ca brahmā lokapitāmahaḥ |

stuvanti vividhaiḥ stotrair devadevaṃ maheśvaram |

tam arcayanti ye satataṃ durgāṇy atitaranti te ||

durgātitaraṇaṃ ye ca paṭhanti śrāvayanti ca |

kathayanti ca viprebhyo durgāṇy atitaranti te ||

Translation

Bhishma nói: Hỡi Bharata, ai đem trọn tâm thành mà hiến dâng mọi hành động của mình cho Krishna, Đấng mắt như cánh sen, người ấy vượt qua cả những tai ương khắc nghiệt nhất. Ai cúi đầu đảnh lễ Brahma—đấng tạo tác thế gian, bậc hộ trì người thiện, xứng đáng được phụng thờ bằng các tế lễ—cũng thoát khỏi khổ não. Và ai luôn luôn tôn thờ Đấng Tối Thượng, Thần của các thần, mà Vishnu, Indra, Shambhu (Shiva) và Brahma, vị Tổ phụ của các cõi, ca ngợi bằng muôn bài thánh tụng—người ấy cũng vượt qua hiểm nạn. Cũng vậy, ai đọc tụng, khiến người khác được nghe, và giảng giải trước các Bà-la-môn giáo huấn mang tên “Durgātitaraṇa” (Vượt Qua Gian Nan), người ấy vượt qua những nguy khốn khó bề vượt nổi.

Word by Word

• अस्मिन्: in this (one)
• अस्मिन्: Adhikarana
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: Masculine/Neuter, Locative, Singular

• अर्पितकर्माणः: those whose actions are offered (dedicated)
• अर्पितकर्माणः: Karta
• Type: Adjective
• Root: अर्पित-कर्मन्
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• सर्वभावेन: with whole-hearted devotion / with entire disposition
• सर्वभावेन: Karana
• Type: Noun
• Root: सर्व-भाव
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• भारत: O Bharata
• Type: Noun
• Root: भारत
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• कृष्णे: in/unto Krishna
• कृष्णे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: कृष्ण
• Form: Masculine, Locative, Singular

• कमलपत्राक्षे: in the lotus-leaf-eyed (one)
• कमलपत्राक्षे: Adhikarana
• Type: Adjective
• Root: कमलपत्र-अक्षि
• Form: Masculine, Locative, Singular

• दुर्गाणि: difficulties, hard straits
• दुर्गाणि: Karma
• Type: Noun
• Root: दुर्ग
• Form: Neuter, Accusative, Plural

• अतितरन्ति: cross over, surmount
• Type: Verb
• Root: अति-तॄ
• Form: Present, Third, Plural, Parasmaipada

• ते: they
• ते: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Plural

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma
• Bharata (Yudhiṣṭhira as addressee)
• Krishna
• Brahma
• Vishnu
• Indra
• Shambhu (Shiva)
• Maheshvara (Supreme Lord)
• Brahmins (vipra)
• Durgātitaraṇa (named teaching/recitation)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Wholehearted devotion expressed as the offering of one’s actions, along with reverence (bowing, worship, hymn-praise) and sharing the sacred teaching, is presented as a means to ‘cross over’ severe troubles—suggesting that inner surrender and disciplined religious practice generate steadiness, protection, and moral resilience in adversity.

What is happening in the narrative?

In Shanti Parva, Bhishma instructs Yudhiṣṭhira. Here he lists several devotional avenues—dedicating actions to Krishna, saluting Brahma, worshipping the Supreme Lord praised by major deities, and reciting/teaching the ‘Durgātitaraṇa’ passage—each said to help one overcome formidable dangers.