Shloka 47
Kṣemadarśa–Kālakavṛkṣīya Saṃvāda: Counsel on Impermanence, Non-attachment, and Composure in Dispossession
नियच्छ यच्छ संयच्छ इन्द्रियाणि मनो गिरम् | प्रतिषेद्धा न चाप्येषु दुर्बलेष्वहितेष्वपि
niyaccha yaccha saṁyaccha indriyāṇi mano giram | pratiṣeddhā na cāpyeṣu durbaleṣv ahiteṣv api
Bhīṣma nói: “Hãy chế ngự, kiềm thúc và rèn kỷ luật vững chắc cho các căn, cho tâm và cho lời nói. Hãy là người biết từ chối và tự giữ mình—ngay cả trong những việc tưởng như nhỏ yếu, vô hại, và ngay cả khi chúng thực ra là bất thiện—để không một sơ suất nào được lớn lên thành điều sai trái.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches rigorous self-restraint: discipline the senses, mind, and speech, and cultivate the capacity to refuse temptations—especially those that seem small or harmless—because minor lapses can lead to harmful outcomes and erosion of dharma.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and right conduct. Here he emphasizes inner governance—control of sensory impulses, mental movements, and speech—as a foundation for ethical life and stable kingship.