Shloka 17
मृदु-तीक्ष्ण-नीति तथा दुष्टलक्षण-विज्ञानम्
Measured Policy and the Recognition of Malicious Disposition
भेदेनोपप्रदानेन संसृजेदौषधैस्तथा | न त्वेवं खलु संसर्ग रोचयेदरिभि: सह
bhedenopapradānena saṁsṛjed auṣadhaistathā | na tv evaṁ khalu saṁsargaṁ rocayed aribhiḥ saha ||
Bhishma nói: “Bậc quân vương nên giữ khoảng cách mà gây chia rẽ trong hàng ngũ địch—bằng cách ly gián, bằng những tặng phẩm kín đáo và sự mua chuộc, thậm chí bằng việc sử dụng các dược chất hay vật liệu theo mưu lược. Nhưng tuyệt đối chớ ham muốn thiết lập quan hệ công khai, mặt đối mặt với kẻ thù; bởi sự thân mật lộ liễu với địch thủ không được tán thành trong thuật trị quốc.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches that a ruler may use indirect means—creating internal divisions, inducements, and other covert measures—to weaken an enemy, but should avoid overt, public intimacy or direct association with foes, since it risks security and undermines prudent kingship.
In the Shanti Parva’s instruction on rājadharma, Bhishma advises Yudhishthira on practical governance and wartime policy: how to destabilize hostile forces through covert tactics while maintaining strategic distance and avoiding openly visible ties with enemies.