Shloka 18
मृदु-तीक्ष्ण-नीति तथा दुष्टलक्षण-विज्ञानम्
Measured Policy and the Recognition of Malicious Disposition
दीर्घकालमपीक्षेत निहन्यादेव शात्रवान् | कालाकाडुशभक्षी हि क्षपयेद् यथा विश्रम्भमाप्तुयु:
dīrghakālam apīkṣeta nिहanyād eva śātravān | kālākāḍuśabhakṣī hi kṣapayed yathā viśrambham āptuyuḥ ||
Bhīṣma nói: “Hãy cứ đợi, dù lâu đến đâu, chỉ lặng lẽ quan sát để tìm đúng thời cơ; nhưng khi cơ hội đến, thì phải thực sự đánh gục kẻ thù. Người ‘nuôi sống bằng thời gian’—tức biết canh thời, biết nhẫn nại—có thể bào mòn đối phương khiến họ sinh lòng tin, buông lơi cảnh giác; rồi khi đã giành được sự tín nhiệm ấy, liền tiêu diệt họ.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches strategic patience in rājadharma: one may delay action to secure the right time, allowing opponents to become complacent and trusting, and then decisively neutralize them. It highlights kāla (timing) as a decisive factor in political and military success, even when it involves calculated deception.
In the Śānti Parva’s instruction on kingship and governance, Bhīṣma advises Yudhiṣṭhira on dealing with hostile forces. He recommends waiting and observing until conditions are favorable, fostering the enemy’s sense of security, and then striking when the opportunity is assured.