Shloka 99
उपायधर्म-सेनायोगः
Upāya-dharma and Senāyoga: Expedient Ethics & Army Deployment
इस प्रकार श्रीमह्या भारत शान्तिपर्वके अन्तर्गत राजधर्मानुशासनपर्वमें विजयाथिलाषी राजाका बर्तावविषयक निन्यानबेवाँ अध्याय पूरा हुआ
Iti prakāraḥ Śrīmahābhārate Śāntiparvaṇi antargate Rājadharmānuśāsanaparvaṇi vijayārthilāṣiṇaḥ rājñaḥ vartāva-viṣayakaḥ ekonaviṁśatitamādhyāyaḥ pūrṇaḥ.
Như vậy kết thúc chương thứ chín mươi chín trong phần Rājadharmānuśāsana thuộc Śānti Parva của Śrī Mahābhārata, bàn về phép tắc ứng xử của một bậc quân vương cầu thắng. Lời kết này ghi dấu sự hoàn tất của bài huấn dụ về vương pháp và phép trị nước nghiêm minh.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
This is a colophon concluding a chapter whose theme is the disciplined conduct and ethical governance expected of a king intent on victory—implying that success in rule should be grounded in rājadharma (just policy, self-control, and proper statecraft), not mere aggression.
The text signals the end of an instructional chapter within the Śānti Parva’s Rājadharmānuśāsana section. It functions as an editorial closure rather than a spoken verse, summarizing the chapter’s subject and marking its completion.