Shloka 100

उपायधर्म-सेनायोगः

Upāya-dharma and Senāyoga: Expedient Ethics & Army Deployment

Devanagari script

इति श्रीमहाभारते शान्तिपर्वणि राजधर्मानुशासनपर्वणि सेनानीतिकथने शततमो<ध्याय:

Transliteration

iti śrīmahābhārate śāntiparvaṇi rājadharmānuśāsanaparvaṇi senānītikathane śatatamo 'dhyāyaḥ

Translation

Như vậy, trong bộ «Śrī Mahābhārata», thuộc «Śānti Parva»—đặc biệt trong phần huấn thị về vương pháp (bổn phận của bậc quân vương)—chương thứ một trăm, bàn về nguyên tắc lãnh đạo và chỉ huy quân đội, được kết thúc. Đây là lời kết (colophon) đánh dấu sự khép lại của một đơn vị giáo huấn, chứ không phải một mệnh đề giáo lý mới.

Word by Word

• इति: thus; end-quote marker
• Type: Indeclinable
• Root: इति

• श्रीमहाभारते: in the revered Mahabharata
• श्रीमहाभारते: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: श्रीमहाभारत
• Form: Neuter, Locative, Singular

• शान्तिपर्वणि: in the Shanti Parva
• शान्तिपर्वणि: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: शान्तिपर्वन्
• Form: Neuter, Locative, Singular

• राजधर्मानुशासनपर्वणि: in the Parva (section) of instruction on royal duty
• राजधर्मानुशासनपर्वणि: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: राजधर्मानुशासनपर्वन्
• Form: Neuter, Locative, Singular

• सेनानीतिकथने: in the narration/discourse on the policy of a commander (senapati)
• सेनानीतिकथने: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: सेनानीतिकथन
• Form: Neuter, Locative, Singular

• शततमः: the hundredth
• शततमः: Karta
• Type: Adjective
• Root: शततम
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta
• Type: Noun
• Root: अध्याय
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Mahābhārata
• Śānti Parva
• Rājadharmānuśāsana Parva

Educational Q&A

What is the core teaching?

This line is a colophon: it signals the completion of a chapter within Bhīṣma’s instruction on rājadharma, specifically the discussion on senānīti—principles of army leadership and conduct—framing the ethical domain as part of righteous governance.

What is happening in the narrative?

The text is closing a chapter in the Śānti Parva. Bhīṣma’s discourse to Yudhiṣṭhira continues across chapters; here the scribe/editor marks that the discourse on military leadership has concluded for this chapter.