Shloka 35
उपायधर्म-सेनायोगः
Upāya-dharma and Senāyoga: Expedient Ethics & Army Deployment
अर्थनाशो वधो>कीर्तिरियशश्ष पलायने । अमनोीज्ञासुखा वाच: पुरुषस्य पलायने,सैनिकोंको यह भी समझा देना चाहिये कि युद्धके मैदानसे भागनेमें कई प्रकारके दोष हैं, एक तो अपने प्रयोजन और धनका नाश होता है। दूसरे भागते समय शत्रुके हाथसे मारे जानेका भय रहता है, तीसरे भागनेवालेकी निनन््दा होती है और सब ओर उसका अपयश फैल जाता है। इसके सिवा युद्धसे भागनेपर लोगोंके मुखसे मनुष्यको तरह-तरहकी अप्रिय और दु:खदायिनी बातें भी सुननी पड़ती हैं
artha-nāśo vadho 'kīrtir iyaśaś ca palāyane | amanojñā-sukhā vācāḥ puruṣasya palāyane ||
Bhīṣma nói: “Bỏ chạy khỏi chiến trường có nhiều tội lỗi: mục đích và của cải bị tiêu tan; đang chạy có thể bị quân thù giết chết; nhục nhã bám theo và tiếng xấu lan khắp nơi. Hơn nữa, kẻ quay lưng với chiến tranh còn phải chịu đựng vô vàn lời lẽ cay nghiệt, khó nghe và đau đớn từ người đời.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that desertion in war is ethically blameworthy because it brings concrete harm (loss of aims and wealth, risk of death) and moral-social harm (disgrace, spreading ill-fame, and enduring bitter public reproach).
In the Śānti Parva’s instruction on conduct and duty, Bhīṣma advises about the consequences of fleeing from battle, emphasizing how retreat undermines both practical success and one’s standing in society.