Shloka 36
उपायधर्म-सेनायोगः
Upāya-dharma and Senāyoga: Expedient Ethics & Army Deployment
Devanagari script
प्रतिध्वस्तोष्ठदन््तस्य न्यस्तसर्वायुधस्य च । अमिन्रैरवरुद्धस्य द्विषतामस्तु न: सदा,जिसके ओठ और दाँत टूट गये हों, जिसने सारे अस्त्र-शस्त्रोंको नीचे डाल दिया हो तथा जिसे शत्रुगण सब ओरसे घेरकर खड़े हों, ऐसा योद्धा सदा हमारे शत्रुओंकी सेनामें ही रहे
Transliteration
pratidhvastauṣṭhadantasya nyastasārvāyudhasya ca | amitrair avaruddhasya dviṣatām astu naḥ sadā ||
Translation
Bhīṣma nói: “Ước gì hạng chiến binh như thế chỉ luôn có mặt trong hàng ngũ quân thù—kẻ môi răng vỡ nát, đã quăng bỏ mọi vũ khí, và bị kẻ địch vây kín bốn bề.”
Word by Word
प्रतिध्वस्तbroken, shattered
प्रतिध्वस्त:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootप्रतिध्वस्त (ध्वंस् धातु से क्त)
FormMasculine, Genitive, Singular
ओष्ठlip
ओष्ठ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootओष्ठ
FormMasculine, Genitive, Singular
दन्तस्यof (his) tooth/teeth
दन्तस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदन्त
FormMasculine, Genitive, Singular
न्यस्तlaid down, cast aside
न्यस्त:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootन्यस्त (नि+अस् धातु से क्त)
FormMasculine, Genitive, Singular
सर्वall
सर्व:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Accusative, Plural
आयुधस्यof weapon(s)
आयुधस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआयुध
FormNeuter, Genitive, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अमित्रैःby enemies
अमित्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootअमित्र
FormMasculine, Instrumental, Plural
अवरुद्धस्यblocked, surrounded, hemmed in
अवरुद्धस्य:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअवरुद्ध (अव+रुध् धातु से क्त)
FormMasculine, Genitive, Singular
द्विषताम्of the haters/foes
द्विषताम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootद्विषत् (द्विष् धातु से शतृ)
FormMasculine, Genitive, Plural
अस्तुlet there be
अस्तु:
TypeVerb
Rootअस् (भू)
FormImperative (Vidhi-lin), 3rd, Singular
नःfor us / our
नः:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Plural
सदाalways
सदा:
TypeIndeclinable
Rootसदा
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaE
enemies (amitrāḥ/dviṣantaḥ)W
weapons (āyudhāni)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes