Shloka 14
जनकस्य युद्धोपदेशः — Janaka’s Instruction on Steadfast Battle-Conduct
राजन्! जो जीवनसे निराश होकर पुनः युद्धके लिये लौट पड़ते हैं, उनका वेग अत्यन्त दुःसह होता है; अतः भागते हुओंके पीछे अधिक नहीं पड़ना चाहिये ।।
rājan! yo jīvanase nirāśa hokara punaḥ yuddhāya nivartante, teṣāṃ vegaḥ atyanta duḥsahaḥ; ataḥ palāyamānānāṃ paścāt nātyanusarīyam. na hi prahartum icchanti śūrāḥ pradravato bhūśam. tasmāt palāyamānānāṃ kuryān nātyanusarāṇam.
Bhīṣma nói: “Tâu Đại vương, những kẻ đã coi nhẹ mạng sống mà còn quay lại chiến đấu thì có đà xông tới cực khó chống đỡ. Vì vậy chớ truy đuổi kẻ đang chạy trốn quá xa. Bởi người thực dũng không muốn ra tay đánh kẻ hoảng loạn đang tháo chạy. Do đó, đừng truy kích quân đào ngũ và kẻ bỏ chạy đến mức quá đáng.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches restraint and honor in warfare: do not strike or relentlessly chase those who are fleeing, because true valor avoids attacking the defenseless, and because desperate fighters who turn back can become dangerously unstoppable.
In the Śānti Parva’s instruction to the king, Bhīṣma lays down a practical and ethical rule of combat conduct—warning that excessive pursuit of retreating troops is both dishonorable and strategically risky.