Mahabharata — Shalya Parva, Shloka 88
Varuṇābhiṣeka–Agni-anveṣaṇa–Kaubera-tīrtha
Varuṇa’s Consecration; Search for Agni; Kaubera Sacred Site
क्रौंच पर्वत शालवृक्षके तनोंसे भरा हुआ था। वहाँके वानर और हाथी संत्रस्त हो उठे थे
vaiśampāyana uvāca | krauñca-parvataḥ śāla-vṛkṣakaiḥ tanūbhiḥ paripūrṇa iva babhūva | tatra vānara-hastinaḥ saṃtrastā babhūvuḥ, pakṣiṇaḥ bhayākulā utpetuḥ, sarpāś ca dharaṇyāṃ nipetuḥ | golāṅgūla-jātīyā vānara-vṛṣabha-samūhāś ca ṛkṣa-samūhāś ca palāyanta, teṣāṃ cītkāraiḥ sa parvato nināda | hariṇānām ārta-nādaiḥ tasya parvatasya vana-prāntaḥ pratidhvanitaḥ | guhābhyo niṣkramya sahasā palāyamānaiḥ siṃhaiḥ śarabhaś ca sa parvataḥ śocanīyāṃ daśāṃ gataḥ, tathāpi suśobhana iva babhūva || vidyādharāḥ samutpetus tasya śṛṅga-nivāsinaḥ | kinnarāś ca samudvignāḥ śakti-pāta-ravoddhatāḥ ||
Vaiśampāyana nói: Núi Krauñca dường như ken đặc cây śāla, như thể thân núi cũng bị rừng śāla lấp kín. Ở đó bầy khỉ và voi hoảng loạn; chim chóc vì sợ hãi mà bay vút lên trời; rắn rết ngã rạp xuống đất. Những toán khỉ đuôi dài và bầy gấu tháo chạy, khiến ngọn núi vang dội tiếng kêu. Các dải rừng vọng lại tiếng kêu thảm của nai. Sư tử và śarabha bất thần lao khỏi hang mà chạy tán loạn, làm ngọn núi trở nên thảm hại—thế nhưng giữa cơn náo loạn tàn phá ấy, nó vẫn hiện ra một vẻ lộng lẫy lạ lùng. Các Vidyādhara cư ngụ trên đỉnh núi, cùng các Kinnara, kinh hãi trước tiếng gầm do cú va chạm của vũ khí śakti, liền bay vút lên không trung.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how violent conflict radiates beyond the battlefield: even forests, animals, and celestial beings are shaken. Ethically, it highlights war’s collateral suffering and the way adharma-driven destruction disturbs the natural and cosmic order.
A powerful weapon-strike (śakti) creates a terrifying roar and upheaval around Krauñca Mountain. Animals flee in panic, predators rush from caves, and even peak-dwelling Vidyādharas and Kinnaras take flight, showing the magnitude of the martial event.