Shloka 52
भीमसेनस्य कौरवसुतवधः तथा श्रुतर्वावधः
Slaying of Kaurava princes and the fall of Śrutarvā
राजन् बलेन द्वयड्रेन त्यक्त्वा जीवितमात्मन: । आत्मना पज्चमो<्युद्धयं पाउ्चालस्य बलेन ह
sañjaya uvāca | rājan balena dvyaṅgena tyaktvā jīvitam ātmanaḥ | ātmanā pañcamo 'bhyuddhyaṃ pāñcālasya balena ha |
Sañjaya nói: Tâu Đại vương, gạt bỏ mọi bận lòng về mạng sống, ta—là người thứ năm cùng bốn đại xa chiến binh khác—đã xông vào giao chiến với đạo quân Pāñcāla, dẫu lực lượng của ta chỉ là “hai chi” (tượng binh và kỵ binh). Thấy phần lớn dũng sĩ của ngài ủ rũ, vũ khí bị phá hủy và bị vây kín bốn phía, ta bước vào trận với quyết tâm đặt bổn phận và lòng trung thành lên trên sự tự bảo toàn.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a warrior’s ethic of duty and steadfastness: when one’s side is demoralized, disarmed, and surrounded, the response praised here is resolve—renouncing attachment to personal safety and acting in loyalty to one’s charge, even against superior forces.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that, seeing the Kaurava fighters overwhelmed and dispirited, he personally entered the fray as the fifth among four other great chariot-warriors, fighting the Pāñcāla forces with a reduced ‘two-limbed’ contingent (elephants and horses).