Shloka 81
Śalya-hatānantarāṇi: Madrarāja-padānugānāṃ praskandana and the Pandava counter-encirclement (शल्यहतानन्तराणि—मद्रराजपदानुगानां प्रस्कन्दनम्)
ततो मुहूर्तात् तेडपश्यन् रजो भीम॑ समुत्थितम्
tato muhūrtāt te 'paśyan rajo bhīmaṃ samutthitam
Rồi, sau một lát, họ thấy một đám bụi ghê rợn bốc lên—một điềm dữ trên chiến địa, báo hiệu sự áp sát hay chuyển động của những lực lượng lớn, khiến gánh nặng đạo lý của cuộc tàn sát đang diễn ra càng thêm nặng nề.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how war’s momentum manifests in ominous signs—here, a fearsome dust-cloud—reminding the listener that violence escalates beyond individual control and deepens the ethical gravity of the conflict.
Sañjaya reports that, after a short time, those present observe a terrifying mass of dust rising, typically indicating rapid movement of troops, chariots, or a major engagement about to unfold.