Adhyaya 73

Verse 1

ऑपन-माज (_) अऑ-आकऋााज त्रिसप्ततितमो< ध्याय: धृतराष्ट्रका युधिष्ठिरको सारा धन लौटाकर एवं समझा- बुझाकर इन्द्रप्रस्थ जानेका आदेश देना युधिछिर उवाच राजन्‌ कि करवामस्ते प्रशाध्यस्मांस्त्वमी श्वर: । नित्यं हि स्थातुमिच्छामस्तव भारत शासने

Yudhiṣṭhira thưa: “Tâu Đại vương, chúng thần phải làm gì cho Người? Người là chúa tể của chúng thần, có quyền định đoạt chúng thần. Hỡi Bhārata, chúng thần nguyện mãi ở dưới quyền Người và vâng theo mệnh lệnh.”

Verse 2

धृतराष्ट्र रवाच अजाततशत्रो भद्र|ं ते अरिष्टं स्वस्ति गच्छत । अनुज्ञाता: सहधना: स्वराज्यमनुशासत

Dhṛtarāṣṭra nói: “Hỡi Ajātaśatru (Yudhiṣṭhira), cầu cho con được cát tường. Với sự cho phép của ta, hãy mang theo của cải còn lại mà trở về kinh đô của mình một cách an ổn, không gặp tai chướng, rồi cai trị vương quốc của con.”

Verse 3

इदं चैवावबोद्धव्यं वृद्धस्य मम शासनम्‌ । मया निगदितं सर्व पथ्यं नि:श्रेयसं परम्‌

“Điều này nữa con phải hiểu cho rõ: đó là lời răn của ta, kẻ đã già. Tất cả những điều ta nói đều là lời khuyên đúng đắn, vì lợi ích của con và vì phúc lành tối thượng.”

Verse 4

वेत्थ त्वं तात धर्माणां गतिं सूक्ष्मां युधिष्ठिर । विनीतो$सि महाप्राज्ञ वृद्धानां पर्युपासिता

“Con yêu Yudhiṣṭhira, con hiểu thấu con đường vi tế và ý nghĩa chân thật của dharma. Con có kỷ luật, được rèn luyện chu đáo, trí tuệ lớn, và đã kính cẩn phụng sự, hầu cận các bậc trưởng thượng.”

Verse 5

तात युधिष्ठिर! तुम धर्मकी सूक्ष्म गतिको जानते हो। महामते! तुममें विनय है। तुमने बड़े-बूढ़ोंकी उपासना की है ।।

“Hỡi con Yudhiṣṭhira, con biết rõ lối đi vi tế của dharma. Bậc đại tâm, nơi con có đức khiêm cung, và con đã kính thờ các bậc trưởng thượng. Nơi nào có trí tuệ, nơi ấy có an hòa; vì vậy, hỡi Bhārata, hãy đi vào sự tĩnh lặng, để cơn xao động lắng xuống. Vũ khí không bổ vào đá hay sắt; người ta chỉ giáng nó xuống gỗ.”

Verse 6

न वैराण्यभिजानन्ति गुणान्‌ पश्यन्ति नागुणान्‌ । विरोधं नाधिगच्छन्ति ये त उत्तमपूरुषा:

Yudhiṣṭhira nói: “Bậc thượng nhân không ghi nhớ thù oán. Họ nhìn vào đức hạnh, không nhìn vào lỗi lầm. Họ không bước vào đối địch; những ai sống như thế mới thật được gọi là ‘người ưu tú’.”

Verse 7

स्मरन्ति सुकृतान्येव न वैराणि कृतान्यपि । सन्त: परार्थ कुर्वाणा नावेक्षन्ते प्रतिक्रियाम्‌

Yudhiṣṭhira nói: “Người hiền chỉ nhớ công đức (người khác đã làm), ngay cả những mối thù đã gây ra cũng không ghi lòng. Hành động vì lợi ích của kẻ khác, bậc cao quý không tìm sự trả đũa hay đòi đáp trả tương xứng.”

Verse 8

संवादे परुषाण्याहुर्युधिष्ठिर नराधमा: । प्रत्याहुर्मध्यमास्त्वेतेडनुक्ता: परुषमुत्तरम्‌

Yudhiṣṭhira nói: “Trong lời ăn tiếng nói thường ngày, kẻ hèn mọn nhất là kẻ mở miệng trước bằng lời cay nghiệt. Kẻ không khởi đầu bằng lời cay nghiệt nhưng khi bị chọc giận thì đáp lại bằng lời cay nghiệt, ấy là hạng người trung bình. Còn người kiên định và thật sự cao quý thì không bao giờ để lời thô bạo, gây hại thoát ra khỏi miệng mình—dù người khác có nói cay nghiệt với họ hay không.”

Verse 9

नचोक्ता नैव चानुक्तास्त्वहिता: परुषा गिर: | प्रतिजल्पन्ति वै धीरा: सदा तूत्तमपूरुषा:

Yudhiṣṭhira nói: “Lời thô bạo và gây hại thì không nên nói trước, cũng không nên nói để đáp trả. Có kẻ tâm địa thấp hèn, ngay trong chuyện trò thường nhật cũng buông lời cay độc. Kẻ không khởi đầu bằng lời cay nghiệt nhưng khi bị chọc giận thì đáp lại bằng lời cay nghiệt, ấy là hạng trung bình. Còn người kiên định và thật sự ưu tú thì không bao giờ để lời tàn nhẫn, tổn hại thoát ra khỏi miệng mình—dù người khác có nói cay nghiệt hay không.”

Verse 10

स्मरन्ति सुकृतान्येव न वैराणि कृतान्यपि । सन्त: प्रतिविजानन्तो लब्ध्वा प्रत्ययमात्मन:

Yudhiṣṭhira nói: “Bậc cao quý chỉ nhớ điều thiện, ngay cả thù hằn đã gây ra cũng không ghi lòng. Nhờ đạt được sự xác tín nội tâm từ chính trải nghiệm của mình, họ nhận ra niềm vui nỗi khổ của người khác cũng như của bản thân; vì thế họ ghi nhớ cách cư xử tốt đẹp của con người hơn là sự đối địch.”

Verse 11

असम्भधिन्नार्थमर्यादा: साधव: प्रियदर्शना: । तथा चरितमार्येण त्वयास्मिन्‌ सत्समागमे

“Bậc hiền thiện không bao giờ phá vỡ khuôn phép của đạo lý và phẩm hạnh; chỉ cần được thấy họ, lòng người đã vui. Và trong cuộc hội ngộ tốt lành này—giữa Kaurava và Pāṇḍava—ngươi đã xử sự đúng như bậc Arya cao quý.”

Verse 12

दुर्योधनस्य पारुष्यं तत्‌ तात हृदि मा कृथा: । मातरं चैव गान्धारीं मां च त्वं गुणकाड्क्षया

Con ơi, chớ để lời cay nghiệt của Duryodhana làm nặng lòng. Vì kính trọng đức hạnh và nề nếp thiện lương, hãy nghĩ đến mẹ ta là Gandhārī—và cả ta nữa.

Verse 13

प्रेक्षापूर्व मया द्यूतमिदमासीदुपेक्षितम्‌

Yudhiṣṭhira nói: “Ván xúc xắc này, ta đã từng suy xét trước với sự thận trọng; vậy mà rốt cuộc ta lại lơ là, không canh chừng hiểm họa của nó.”

Verse 14

मित्राणि द्रष्टकामेन पुत्राणां च बलाबलम्‌ | अशोच्या: कुरवो राजन्‌ येषां त्वमनुशासिता

Yudhiṣṭhira nói: “Tâu Đại vương, các vương tử nhà Kuru không đáng để than khóc—bởi chính ngài là người cai trị và dẫn dắt họ. Dù muốn thấy lòng trung của bằng hữu, hay muốn thử sức mạnh và chỗ yếu của các con trai mình, thì dưới kỷ cương của bậc quân vương, số phận họ vẫn theo trật tự mà ngài đã định. Nơi trách nhiệm và lời dạy đã được thi hành, nỗi bi thương là điều không hợp lẽ.”

Verse 15

मन्त्री च विदुरो धीमान्‌ सर्वशास्त्रविशारद: । मैंने सोच-समझकर भी इस जूएकी इसलिये उपेक्षा कर दी--उसे रोकनेकी चेष्टा नहीं की कि मैं मित्रों और सुहृदोंसे मिलना चाहता था और अपने पुत्रोंक बलाबलको देखना चाहता था। राजन! जिनके तुम शासक हो और सब शास्त्रोंमें निपुण परम बुद्धिमान्‌ विदुर जिनके मन्त्री हैं

Yudhiṣṭhira nói: “Và Vidura—bậc trí giả, sáng suốt, tinh thông mọi śāstra—là vị đại thần của chúng ta.”

Verse 16

श्रद्धा च गुरुशुश्रूषा यमयो: पुरुषाग्रययो: । अजाततगशत्रो भद्र|ं ते खाण्डवप्रस्थमाविश । भ्रातृभिस्ते<स्तु सौश्षात्रं धर्मे ते धीयतां मन:

Yudhiṣṭhira nói: “Trong hai bậc nam tử ưu tú ấy—đôi song sinh (Nakula và Sahadeva)—có lòng tin và sự tận tụy thanh khiết, thể hiện qua việc hầu thầy với sự chăm chú. Hỡi Ajātaśatru, cầu điều lành đến với ngươi—nay hãy vào Khāṇḍavaprastha. Hãy giữ tình thương như anh em đối với thân tộc như Duryodhana và những người khác, và tâm ngươi hãy luôn an trú trong dharma.”

Verse 17

वैशम्पायन उवाच इत्युक्तो भरतश्रेष्ठ धर्मराजो युधिष्ठिर: । कृत्वा5<र्यसमयं सर्व प्रतस्थे भ्रातृभि: सह

Vaiśampāyana nói: “Hỡi bậc ưu tú nhất trong dòng Bharata! Được vua Dhṛtarāṣṭra nói như vậy, Dharmarāja Yudhiṣṭhira—sau khi kính cẩn tiếp nhận và chu toàn điều giao ước tôn kính đối với bậc trưởng thượng đáng tôn—liền rời nơi ấy cùng các huynh đệ.”

Verse 18

ते रथान्‌ मेघसंकाशानास्थाय सह कृष्णया । प्रययुहष्टमनस इन्द्रप्रस्थं पुरोत्तमम्‌

Vaiśampāyana nói: Lên những cỗ chiến xa tựa mây mưa dồn tụ, có Kṛṣṇā (Draupadī) cùng đi, họ hân hoan hướng về Indraprastha—thành đô bậc nhất.

Verse 72

इस प्रकार श्रीमह्ााभारत सभापव॑के अन्तर्गत झ्यूतपर्वमें भीमसेनका क्रोधविषयक बहत्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ

Như vậy kết thúc chương thứ bảy mươi hai, nói về cơn thịnh nộ của Bhīmasena, thuộc phần Dyūta (trò xúc xắc) trong Sabhā Parva của Śrī Mahābhārata.

Verse 73

वे मेघके समान शब्द करनेवाले रथोंपर द्रौपदीके साथ बैठकर प्रसन्नमनसे नगरोंमें उत्तम इन्द्रप्रसथ्थको चल दिये ।।

Vaiśampāyana nói: Bấy giờ, ngồi cùng Draupadī trên những cỗ chiến xa rền vang như sấm mây, họ hân hoan lên đường về Indraprastha—thành đô bậc nhất. Như vậy, trong Mahābhārata, Sabhā Parva, phần Dyūta, chương thứ bảy mươi ba kết thúc, thuật việc Yudhiṣṭhira khởi hành đến Indraprastha sau khi Dhṛtarāṣṭra ban ân huệ.

Verse 126

उपस्थितं वृद्धमन्धं पितरं पश्य भारत । तात! दुर्योधनने जो कठोर बर्ताव किया है

“Hỡi Bhārata, hãy nhìn phụ thân của con—đã già nua và mù lòa—đang đứng trước mặt con. Con ơi, chớ đem vào lòng sự đối xử khắc nghiệt mà Duryodhana đã gây ra. Hỡi Bhārata, với ước nguyện tiếp nhận những đức hạnh cao quý, hãy hướng mắt về mẫu thân Gāndhārī và về ta—người bác già mù lòa—đang ngồi nơi đây.”