Shloka 14
अक्षदेवन-प्रवर्तनम् | Commencement of the Dice Game
सत्यपराक्रमी सात्यकिने युधिष्ठिरके लिये छत्र धारण किया तथा अर्जुन और भीमसेनने व्यजन डुलाये ।। चामरे चापि शुद्धे द्वे यमौ जगृहतुस्तथा । उपागृह्नाद् यमिन्द्राय पुराकल्पे प्रजापति:
cāmare cāpi śuddhe dve yamau jagṛhatuḥ tathā | upāgṛhṇād yam indrāya purākalpe prajāpatiḥ ||
Duryodhana nói: “Hai người em song sinh cũng cầm lấy đôi quạt đuôi bò yak (cāmara) tinh sạch. Người ta kể rằng thuở xa xưa, chính Prajāpati từng cầm loại quạt ấy để hầu Indra.” Lời kể này cố ý đặt sự phụng sự dành cho Yudhiṣṭhira vào bậc vinh dự tối thượng—so sánh với tiền lệ thần linh—qua đó làm nổi bật thế căng đạo lý của cảnh tượng: vẻ tôn kính và huy hoàng nơi triều hội che lấp sự kình địch trong lòng và cuộc xung đột đang đến gần.
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how symbols of royal service (like the cāmara) communicate legitimacy and supreme honor; ethically, it warns that external reverence and ritual propriety can coexist with concealed envy and political hostility.
Duryodhana describes the ceremonial attendance at Yudhiṣṭhira’s court: the twin brothers hold the two pure cāmaras, and the scene is elevated by a mythic comparison—Prajāpati once performed the same service for Indra—intensifying the grandeur that provokes Duryodhana’s inner agitation.