Shloka 34
Adhyāya 45 — Duryodhana’s Distress, Śakuni’s Counsel, and the Summons for Dyūta
पाण्डव्स्त्वब्रवीद् भ्रातून् सत्कारेण महीपतिम्
pāṇḍavastvabravīd bhrātṝn satkāreṇa mahīpatim | pāṇḍunandana yudhiṣṭhirena bhrātṝn prati—“damaghoṣa-putrasya vīrasya rājñaḥ śiśupālasya antyeṣṭi-saṃskāraṃ mahā-satkāreṇa kuruta, mā vilambata” iti | pāṇḍavāś ca tasya bhrātuḥ ājñāṃ yathārtha-rūpeṇa pālayām āsuḥ ||
Vaiśampāyana nói: Bấy giờ Yudhiṣṭhira, con của Pāṇḍu, với lễ độ xứng đáng, bảo các em: “Hãy làm ngay, không chậm trễ, và với đầy đủ tôn vinh, lễ tang cho vị vua anh hùng Śiśupāla, con của Damaghoṣa.” Các Pāṇḍava thi hành đúng như lời anh cả—giữ trọn đạo lý rằng ngay cả kẻ thù đã ngã xuống cũng phải được cử hành tang lễ nghiêm chỉnh và kính trọng theo lễ nghi vương giả.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharma in the form of dignified conduct: even after conflict, a king (and those under him) should ensure proper funeral rites and honor for the deceased, reflecting restraint, respect for social-religious obligations, and impartial royal ethics.
After Śiśupāla’s death, Yudhiṣṭhira instructs his brothers to perform Śiśupāla’s antyeṣṭi (funeral rites) promptly and with full royal honor; the Pāṇḍavas obey his order faithfully.