Shloka 21
अध्याय १: महाप्रस्थानारम्भः
The Commencement of the Great Departure
तथैव जगृहुः सर्वे वल्कलानि नराधिप । इसके बाद कुरुकुलरत्न धर्मपुत्र राजा युधिष्ठिरने अपने अंगोंसे आभूषण उतारकर वल्कलवस्त्र धारण कर लिया। नरेश्वर! फिर भीमसेन, अर्जुन, नकुल, सहदेव तथा यशस्विनी द्रौपदी देवी--न सबने भी उसी प्रकार वल्कल धारण किये ।।
tathaiva jagṛhuḥ sarve valkalāni narādhipa | tato dharmaputro rājā yudhiṣṭhiraḥ svāṅgebhyo bhūṣaṇāni apahāya valkalavāsaḥ babhūva | naraśreṣṭha punaḥ bhīmasenaḥ arjunaḥ nakulaḥ sahadevaś ca yaśasvinī draupadī devī ca sarve’pi tathaiva valkalāni jagṛhuḥ ||
Vaiśampāyana nói: “Cũng như thế, tất cả đều khoác y phục bằng vỏ cây, hỡi đại vương. Rồi Dharmaputra, vua Yudhiṣṭhira, tháo bỏ mọi đồ trang sức trên thân mình và mặc vải vỏ cây. Hỡi chúa tể loài người, sau đó Bhīmasena, Arjuna, Nakula, Sahadeva và phu nhân Draupadī lẫy lừng cũng đều mặc vỏ cây như vậy.” Đó là dấu hiệu của sự từ bỏ có chủ ý: gác lại phù hiệu và lạc thú vương quyền để sống khổ hạnh, khiến hành vi hợp với dharma ở chặng cuối đời.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights renunciation as an ethical choice: relinquishing ornaments and royal identity to live austerely, aligning one’s outer conduct with inner detachment and dharma at the end of life.
As the great departure begins, Yudhiṣṭhira removes his ornaments and puts on bark garments; Bhīma, Arjuna, Nakula, Sahadeva, and Draupadī follow suit, adopting ascetic dress together.