Shloka 14
अध्याय १: महाप्रस्थानारम्भः
The Commencement of the Great Departure
स्त्रियश्व द्विजमुख्येभ्यस्तदा शतसहस्रशः । प्रयत्नशील युधिष्ठिरने भगवान् श्रीकृष्णके उद्देश्यसे द्वैपायन व्यास
vaiśampāyana uvāca | striyaś ca dvijamukhyebhyas tadā śatasahasraśaḥ | prayatnaśīlo yudhiṣṭhireṇa bhagavān śrīkṛṣṇaṃ uddiśya dvāpāyana-vyāsaṃ devarṣi-nāradaṃ tapodhana-mārkaṇḍeyaṃ bhāradvājaṃ yājñavalkyaṃ ca munīn susvādu-bhojanaiḥ bhojitāḥ | bhagavannāma-kīrtanaṃ kṛtvā sa uttamabrāhmaṇebhyo nānāvidhāni ratnāni vastrāṇi grāmān aśvān rathāṃś ca dadau | bahūn brāhmaṇa-śiromaṇīn lakṣaśaḥ kumārī-kanyāś ca adāt || kṛpam abhyarcya ca gurum atha paurapuraskṛtam ||
Vaiśampāyana nói: Bấy giờ, vô số hàng trăm nghìn phụ nữ cùng những bậc tối thượng trong hàng “nhị sinh” đều được tôn vinh. Yudhiṣṭhira, với sự cẩn trọng và tận tâm, đã dâng cúng những món ăn thượng hạng—lấy việc ấy làm lễ hiến dâng lên Đức Thế Tôn Śrī Kṛṣṇa—cho Dvaipāyana Vyāsa, thiên tiên Nārada, bậc khổ hạnh Mārkaṇḍeya, cùng các hiền triết Bhāradvāja và Yājñavalkya. Sau khi xướng tụng thánh danh của Chúa, ngài ban cho các brāhmaṇa ưu tú đủ loại châu báu, y phục, thôn ấp, ngựa và chiến xa; lại còn gả vô số thiếu nữ đồng trinh cho những brāhmaṇa kiệt xuất. Rồi ngài cung kính phụng thờ Kṛpa, vị đạo sư đáng tôn, được dân thành và dân chúng kính trọng.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds dharma expressed as generous giving, reverence to sages and teachers, and devotional orientation (dedicating acts to Kṛṣṇa and chanting His name). Ethical kingship is shown not merely as power but as responsibility: honoring the learned, supporting social institutions, and performing charity with care and sacred intent.
As the Mahāprasthāna (great departure) approaches, Yudhiṣṭhira arranges large-scale hospitality and gifts. He feeds eminent sages, distributes wealth and royal resources to brāhmaṇas, arranges marriages for many maidens, and then honors Kṛpa, the respected preceptor acclaimed by the populace—signaling a deliberate settling of worldly obligations before renunciation.