Shloka 53
एवमेष क्षयो वृत्त: सुमहाललोमहर्षण: । तव दुर्मन्त्रिते राजन् किमर्थमनुशोचसि,राजन! इस प्रकार आपकी ही कुमन्त्रणाके फलस्वरूप यह रोमांचकारी महान् जनसंहार हुआ है। अब आप किसलिये बारंबार शोक करते हैं?
evam eṣa kṣayo vṛttaḥ sumahāl lomaharṣaṇaḥ | tava durmantrite rājan kim artham anuśocasi rājan ||
Sañjaya thưa: “Thế đó, cuộc tàn sát mênh mông khiến người rợn tóc gáy đã xảy ra. Tâu Đại vương, nó phát sinh từ chính mưu kế sai lầm của ngài—cớ sao ngài còn than khóc mãi không thôi?”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse stresses moral accountability: when calamity is the fruit of one’s own misguided counsel and choices, repeated lamentation is hollow unless it leads to recognition of fault and ethical correction.
Sañjaya reports the terrifying scale of slaughter and addresses Dhṛtarāṣṭra directly, reminding him that the catastrophe stems from his own policy and partiality, and questioning his continual grief.