Shloka 15
विमुक्तशस्त्रैश्न तथा व्युपस्करै- हतानुकर्षविनिषड्रबन्धनै: । प्रभग्ननीडैर्मणिहेम भूषितै: स्तृता मही द्यौरिव शारदैर्घनी:,उनपर जो अस्त्र-शस्त्र रखे गये थे, वे सब दूर जा पड़े हैं। सारी सामग्री नष्ट हो गयी है। अनुकर्ष, तूणीर और बन्धनरज्जु--ये सब-के-सब नष्ट-भ्रष्ट हो गये हैं। उन रथोंकी बैठकें टूट-फूट गयी हैं। सुवर्ण और मणियोंसे विभूषित उन रथोंद्वारा आच्छादित हुई पृथ्वी शरद्- ऋतुके बादलोंसे ढके हुए आकाशके समान जान पड़ती है
vimuktaśastraiś ca tathā vyupaskaraiḥ hatānukarṣaviniṣaḍrabandhanaiḥ | prabhagnanīḍair maṇihemabhūṣitaiḥ stṛtā mahī dyaur iva śāradāir ghanaiḥ ||
Śalya nói: “Những chiến xa bị tước khỏi binh khí; mọi phụ kiện và trang bị bị hất văng tứ tán. Ách xe, ống tên và dây buộc đều tan nát. Ghế ngồi và khung xe gãy vụn. Vì thế, mặt đất rải đầy những chiến xa từng nạm vàng khảm ngọc trông như bầu trời bị mây mùa thu phủ kín—vinh quang hóa thành đổ nát.”
शल्य उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the impermanence of martial glory: even chariots once radiant with gold and gems become scattered wreckage. The simile of autumn clouds suggests that what appears grand and covering soon disperses—inviting ethical reflection on pride, violence, and the cost of war.
Śalya describes the battlefield after intense fighting: weapons have fallen away, chariot-gear is destroyed, and richly decorated chariots lie broken across the ground. The earth looks ‘covered’ by this debris like the sky covered with autumn clouds.