Shloka 97
गाण्डीवधारी अर्जुनका ध्वज मानो युद्धका इच्छुक होकर कर्णके ध्वजपर आक्रमण करने लगा। अर्जुनकी ध्वजाका महान् वेगशाली वानर उस समय अपने स्थानसे उछला और कर्णकी ध्वजाकी साँकलपर चोट करने लगा, जैसे गरुड़ अपने पंजों और चोंचसे सर्पपर प्रहार कर रहे हों ।।
sā kiḍkiṇīkābharaṇā kālapāśopamāyasī | abhyadravat susaṃrabdhā hastikakṣyātha taṃ kapim ||
Sañjaya nói: Lá cờ của Arjuna, người cầm Gāṇḍīva, như kẻ khát chiến, đã xông đánh vào cờ của Karṇa. Khi ấy, con khỉ đại lực, nhanh như gió trên kỳ hiệu Arjuna, bật khỏi chỗ mình và giáng đòn vào dây xích của cờ Karṇa, như Garuḍa dùng vuốt và mỏ đánh xé rắn độc. Và chính sợi xích ấy—đeo những chiếc chuông leng keng, tựa như thòng lọng của Tử Thần—đã lao tới trong cơn cuồng nộ, đánh trả con khỉ ấy, Hanumān, một cách dữ dội.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how, in a dharma-contested war, even symbols (standards, emblems) mirror the inner states of warriors—wrath, resolve, and the sense of mortal peril—reminding the listener that ethical struggle is not only physical but also psychological and emblematic.
As Arjuna presses the attack on Karṇa’s standard, Hanumān on Arjuna’s banner leaps to strike Karṇa’s banner-chain; in response, the bell-adorned, death-noose-like strap/chain surges fiercely toward the monkey, intensifying the dramatic clash of the two champions’ chariot-emblems.