Shloka 12
विचित्र युद्ध करनेवाले, रथियोंमें श्रेष्ठ माद्रीकुमार नकुलने कृतवर्मापर चढ़ाई की। ट्रपदकुमार पांचालराज सेनापति धृष्टद्युम्नने सेनासहित कर्णपर आक्रमण किया ।।
sañjaya uvāca | vicitra-yuddha-karaṇe rathināṃ śreṣṭho mādrī-kumāro nakulaḥ kṛtavarmāṇam abhyadhāvat | drupada-kumāraḥ pāñcāla-rāja-senāpatiḥ dhṛṣṭadyumnaḥ senā-sahitaḥ karṇam abhyākrāmat || duḥśāsano bhārata bhāratī ca saṃśaptakānāṃ pṛtanā samṛddhā | bhīmaṃ raṇe śastra-bhṛtāṃ variṣṭhaṃ bhīmaṃ samarcchat tam asahya-vegām ||
Sañjaya nói: Nakula, con của Mādrī—bậc nhất trong hàng chiến xa, giỏi mọi lối giao tranh—xông thẳng vào Kṛtavarman. Dhṛṣṭadyumna, con của Drupada, tổng chỉ huy quân Pañcāla, cũng dẫn quân tiến lên đánh Karṇa. Rồi Duḥśāsana cùng đạo quân Kaurava và các đội Saṃśaptaka trang bị đầy đủ ập đến Bhīmasena—đáng sợ nơi trận mạc, bậc nhất trong hàng kẻ mang binh khí—tấn công với thế xung kích dữ dội, khó bề cưỡng lại.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a recurring ethical reality of the Kurukṣetra war: individual prowess draws collective counterforce, and commanders deploy coordinated assaults to contain a single dominant warrior. It reflects kṣatriya-dharma in its martial form—duty-bound engagement—while also implying the tragic escalation where strategy and numbers are used to overwhelm even the most valiant.
Multiple engagements occur simultaneously: Nakula charges Kṛtavarmā; Dhṛṣṭadyumna, leading the Pāñcāla army, attacks Karṇa; and on the Kaurava side, Duḥśāsana along with the Kaurava troops and the Saṃśaptaka battalions surge against Bhīma with fierce, seemingly irresistible speed.